Son Akşam Yemeği İncil’de Geçiyor Mu? İşte Bütün Gerçekler
İzmir’de bir akşam, meyve tabağını hazırlamaktan başka hiçbir işim yokken, birden aklıma takıldı: Son Akşam Yemeği gerçekten İncil’de mi geçiyor? Bu tür sorular, sabahları ofise gitmeden önce içimden gelen felsefi düşünceler gibi beni hep derin derin düşündürür. Gerçekten, o kadar ünlü bir sahne ama acaba İncil’de gerçekten geçiyor mu? Hadi gel, seninle bu konuda biraz kafa patlatalım.
Son Akşam Yemeği ve Bizim Günümüz
Son Akşam Yemeği denilince aklınıza hemen dağınık bir grup insan, bir masa etrafında toplanmış ve birbirine bakarken birisinin “Beni kim satacak?” dediği sahne geliyordur, değil mi? (Yani, bana gelince öyle oluyor. Evet, belki biraz fazla izledim. Ne yapayım, tartışmasız klasik.) Ama bu tablonun İncil’deki gerçekliği biraz daha derin ve bazen göründüğü kadar basit değil.
Bunu bir adım daha derinlemesine inceleyecek olursak, bir noktada kendimize şu soruyu soruyoruz: “Gerçekten bu tablo, İncil’de geçtiği gibi anlatılıyor mu, yoksa biraz abartılmış mı?”
Tabii, bir yandan bu soruyu sorarken, başımdan geçen bir anıyı hatırlıyorum. Geçen yaz arkadaşlarla sahildeyiz, birisi “Şu çok ünlü ressamın adı neydi, o Son Akşam Yemeği tablosunu yapan?” diye sormuştu. Hepimiz birden kıvırmaya başladık. “Leonardo da Vinci” diyen oldu, “Hangi Vinci?” diyen bir başka arkadaşım vardı. Neyse ki, bir tane de kaybolan akıllı telefon vardı ve o yüzden kimse fazla sorgulamadı.
Ama arkadaşlar, şunu unutmamalıyız ki Son Akşam Yemeği tablosu İncil’de gerçekten geçiyor mu sorusuna gelirsek, birazcık hayal kırıklığına uğrayabiliriz. Çünkü tablonun anlatıldığı gerçek sahne, İncil’in çeşitli bölümlerinde gizli. Aslında bu tablo, “İsa’nın Son Akşam Yemeği”nden esinlenilmiş, ama “Gerçekten” o akşam yemeği, tablodaki kadar dramatik bir şekilde tanımlanmış mı, ona bakalım.
İncil’de Son Akşam Yemeği Nerede Geçiyor?
Aslında, Son Akşam Yemeği’ni bulmak için İncil’in dört büyük kitabından (Matta, Markos, Luka, Yuhanna) birinde arama yapmalısınız. Her birinde İsa’nın o son akşam yemeği, havarileriyle birlikte yaptığı bir kutlama olarak yer alıyor. Ama dikkat edin, tablodaki gibi oturdukları masanın şekli veya pozisyonları hakkında fazla bir detay verilmiş değil. İsa’nın ekmeği kırması, şarap içmesi ve müjdeleri açıklaması gibi olaylar var, ama o masanın etrafında herkesin kimler olduğuna dair hiç bu kadar spesifik bir anlatım bulunmuyor. Yani, o meşhur tabloyu düşündüğümüzde, arka planda bir sürü detay var, ama ne yazık ki İncil’de o kadar büyük bir sahne yok.
Bu noktada, bir de başkalarına göz attım. Bir arkadaşım mesela bu konuyu çok güzel özetlemişti:
Arkadaş: “Bence, Son Akşam Yemeği’ni sadece görsel anlamda anlamışız. Aslında orada çok daha derin bir mesaj var. Ama evet, Leonardo’nun tablosu çok cool!”
Bunu düşündüğümde, bazen derin felsefi meseleler de arkadaş sohbetlerinden çıkar, öyle değil mi?
Son Akşam Yemeği’nin Popüler Kültürdeki Yeri
İncil’de gerçekten geçmese de, Son Akşam Yemeği tablosu popüler kültürde o kadar yer etmiş ki, neredeyse herkes onu biliyor. Leonardo da Vinci’nin bu tablosu, o kadar çok farklı kültürel referans yaratmış ki, insanlar tablodaki figürleri, anlamları, ve renk seçimlerini birer sembol olarak hayatlarına adapte etmişler.
Tabii bir de, herkesin zihinlerinde yer etmiş o meşhur diyalog sahnesi var. Hatırlıyor musunuz? “Biriniz beni satacak…” işte bu, resmen kulaktan kulağa yayıldı. Bu, o kadar popüler ki, bu cümle bir noktada bütün insanlık tarihini kapsayan bir dil haline geldi. O yüzden, belki de aslında Son Akşam Yemeği tablosunu hepimiz bildiğimiz için, İncil’de gerçek bir yerinden daha çok popüler bir imge haline getirmişizdir.
Son Akşam Yemeği: Herkesin Yorumlayacağı Bir Tablo
Aslında şunu fark ettim ki, bazen biraz fazla sorgulama yapıyorum. Evet, belki de asıl soru şu olmalı: “Bu tabloya neden bu kadar takıldık?” Çünkü sonuçta, İsa’nın neyi simgelediği, neden böyle bir akşam yemeği düzenlediği gibi çok derin sorular var. Son Akşam Yemeği’nin İncil’deki yerinden öte, o tablodan çıkardığımız dersler de önemli.
Beni düşündüren şu oldu: Eğer Leonardo da Vinci o tabloyu yapmasaydı, biz bu kadar sever miydik? O kadar ünlü mü olurdu? Bu sorulara da bir yanıt bulamıyorum, ama sanırım arkadaşlarla yapacağımız bir tartışma konusu daha var!
Sonuç: İncil’de gerçekten tam olarak “Son Akşam Yemeği” olarak tanımlanmış bir tablo yok, ama orada anlatılan hikaye, Da Vinci’nin tablosuyla eşleşiyor. O yüzden, belki de bir sonraki akşam yemeğinde, arkadaşlarınızla bu konuda sohbet açıp derin derin tartışabilirsiniz.
Ve unutmayın, biraz fazla espri yaparak bu tür şeyleri daha eğlenceli hale getirebilirsiniz. Yani, Son Akşam Yemeği’ni İncil’de bulamasak da, bu muazzam tabloyu konuşarak, kim bilir, belki de o hikâyenin kendisini daha derinlemesine keşfederiz!