Âmin Yerine Ne Demeli? İnanç, Dil ve Yaşam Arasındaki Bağ
Bir sabah, kahvaltı masasında annemle sohbet ederken birdenbire konu konuyu açtı. Konu; dini kelimeler, inançlarımız ve bunların hayatımıza yansımasıydı. Annem bir âmin demişti ve içimden bir soru geçti: “Âmin yerine ne demeli?” Hani böyle bazen insanın zihnine bir soru düşer de, o an yerinde cevabını bulamayacak kadar dağılır, sonra her şey o soru etrafında şekillenir ya… İşte öyle bir an yaşadım.
Birçok insan için “Âmin” demek, dua bitiminde yapılan doğal bir hareket gibi gelir. Çocukken evimizde her akşam babamın yaptığı dualara katılır, “Âmin” derdik. O an, bu kelime sadece bir bitiş değil, huzur verici bir onaydı. Fakat büyüdükçe, âmin’in anlamının, sadece dini bir sözcükten ibaret olmadığını fark ettim. Âmin’in hayatımıza nasıl girdiğini, zamanla başka kelimelerle yer değiştirdiğini ve onun yerine ne dememiz gerektiğini düşündüm.
Âmin’in Kökeni ve Anlamı
Âmin, Arapça kökenli bir kelimedir ve kelime olarak “doğru, emin, kabul edilmiş” gibi anlamlar taşır. Hristiyanlık, İslamiyet ve Yahudilik gibi büyük dinlerde dua sonlarında kullanılan bu kelime, bir anlamda dua edilen şeyin gerçekleşmesi için olan dileklerin kabul edilmesine işaret eder. Dini bir bağlamda kullanımı yaygın olsa da, toplumda günlük dilde de bir şekilde kendine yer bulmuştur.
Ankara’nın merkezine biraz daha yaklaşalım. Bir gün arkadaşlarımla bir kafede otururken, herkes sırayla hayatındaki dertlerden bahsediyordu. Çalışma hayatı, ilişkiler, ailevi meseleler… Herkesin içinde bir yerlerde çözülmesi gereken bir şey vardı. Bir arkadaşım birden “Keşke şansım olsa da bu işlerin hepsini çözsem, âmin!” dedi. O an, tam da orada, bir “dini” anlam taşımayan bu kelime, herkesin içindeki umutları ve dilekleri yansıtıyordu.
Modern Hayatta Âmin’in Yerini Ne Alabilir?
Şu noktaya geliyorum ki; Âmin’in anlamı, sadece dua edilen bir şeyin kabul olacağına dair bir onay değil, aynı zamanda insanların birbirine duyduğu umut, güven ve dileklerdir. İşte tam burada gündelik hayata baktığımda, artık her ortamda “Âmin” kelimesinin yerine başka kelimeler de kullanıldığını fark ettim. Peki, o zaman ne demeliyiz?
1. “İnşallah”
Türkiye’de sıkça duyduğumuz bir kelimedir. Özellikle Arapçadan geçmiş bir kelime olan “İnşallah”, “Allah dilerse” anlamına gelir. Benim gibi genç yetişkinlerin kullandığı bu kelime, genellikle bir dileği ifade ederken kullanılır. Sonuçta, bir şeyin gerçekleşmesi için dileklerimizin üzerinde bir güç olduğunu kabul etmiş oluruz. Âmin yerine İnşallah demek, bizim en çok kullandığımız karşılığa dönüşmüş durumda.
2. “Hadi bakalım”
Bu kelime de günümüz diline öyle bir yerleşmiş ki, bazen bir işin bitişine, bazen de bir işin başlama noktasına işaret eder. Özellikle arkadaş ortamlarında, “Hadi bakalım!” demek, bir işin olumlu şekilde sonuçlanmasını dilemek gibi algılanır. Bu kelime, daha çok gençlerin arasında yaygın bir şekilde kullanılıyor. Bir proje bitmeden önce ya da bir yolculuğa çıkarken, “Hadi bakalım!” demek de bir tür umut ve dua gibidir.
3. “Kısmet”
Kısmet, özellikle İstanbul’a özgü bir kelime gibi gelse de, genellikle hayatın kontrolümüz dışında gelişen olaylarına dair kullanılan bir terimdir. Başka birinin başına gelen iyi bir şey karşısında, “Kısmet” demek, onun dileklerinin ve dualarının onaylanması anlamına gelir. Özellikle iş hayatımda veya arkadaşlarımın ilişkilerinde gördüğümde, bu kelime daha fazla popüler hale geldi.
Âmin ve Verinin Buluşması: İstatistiklerle İnsanlar
Daha önce veriyle uğraşmayı sevdiğimi söylemiştim. Bazen insanın hayatındaki küçük şeylerin büyük bir yansıması vardır, ve bu da bence aslında verilerin bize sunduğu bir gerçektir. Eğer iş dünyasına bakarsak, insanların umutları, dilekleri ve iyi niyetleri ne kadar değişirse, o kadar farklı ekonomik veriler ortaya çıkar.
Geçtiğimiz yıl, Türk Telekom’un yaptığı bir araştırmada, gençlerin çoğunun daha çok “istediği bir şeyin olması” yerine “kendi çabalarıyla başarmayı” önemsedikleri ortaya çıktı. Yani insanlar artık âmin yerine, kendi çabalarıyla olayların iyiye gitmesi gerektiğine inanıyor. Bununla birlikte, bir başkasının dileklerine katılmak, onlara ortak olmak, hayatı biraz daha kolaylaştırıyor.
Bir veri analizine bakarak diyebilirim ki; ekonomi üzerindeki etkilerde, iş gücü piyasasında ve günlük yaşamda, bir şeyin gerçekleşmesine dair umudu artıran sözcükler (Âmin, İnşallah, Hadi bakalım) aslında sosyal bir güven ve toplumsal psikoloji oluşturuyor. Ve bu kelimeler, hayatımızı şekillendiren daha büyük olayların mikro düzeydeki yansımaları haline geliyor.
Sonuçta…
Âmin, zaman içinde kendini sadece dini bir sözcük olarak değil, hayatın her alanında pozitif enerjiyi ifade eden bir kavram olarak kabul ettirdi. Bu kelimeyi zamanla başka kelimelerle değiştirdik, ancak temelde anlamı değişmedi: İyi niyet, umut ve dilek.
Belki de tam olarak şunu demek gerekiyor: Âmin yerine her zaman bir dilek, bir umut, bir güven kelimesi söyleyebiliriz. Sonuçta, hayat da her zaman bir şekilde dileklerin etrafında şekilleniyor ve kelimelerle birbirimizi anlayarak, pozitif düşünerek ilerliyoruz.
İster İnşallah deyin, ister Kısmet, ya da Hadi bakalım… Her bir kelimenin arkasında, hayatı değiştirme gücümüz olduğuna dair bir umut yatıyor.